Vojvodina je remek-delo Majke Prirode. To nije samo teritorija, već, kako volimo da kažemo – poseban mentalitet, geografija i pogled na svet. Raskošno kulturno-istorijsko nasleđe, plemenita zemlja koju već vekovima deli više od dvadeset nacionalnih zajednica, šarm kojim osvaja za sva vremena, izuzetne turističke atrakcije, manifestacije, ljudi koje je iznedrila beskrajna ravnica – pred vama je jedna luksuzna i savremena mini-enciklopedija ovog kraja

Kako se pravi cipovka, paorski hleb koji se smeje na sunce? Zbog čega je kibic-fenster nekad bio pravi pravcati prozor u svet, a kuglof nezaobilazna poslastica na porodičnoj trpezi? Kada ste poslednji put jeli kitnikez, ili ste za njega čuli samo u šaljivoj Balaševićevoj odi dobroj klopi? Da li ste znali da su u njivama nedaleko od rimskog Sirmijuma pronađeni najbolje očuvani kasnoantički šlemovi na tlu Evrope? Da su na Paliću održavane masovne sportske igre mnogo pre nego što je Pjer de Kuberten obnovio Olimpijske? Da je Sombor najzeleniji grad Starog kontinenta?

Sa svojih 21.506 kvadratnih kilometara, Vojvodina možda ne spada među najveće teritorije na svetu. No, za nas je jedna i jedina, prva i poslednja. A ta površina bila joj je sasvim dovoljna da zaradi laskavi špicnamet – Mala Evropa. Još od davnih vremena predstavlja mozaik različitih kultura, riznicu svega najboljeg što su joj kroz istoriju ostavljale civilizacije i narodi koji su se smenjivali i opstajali na njenom prostoru. Ovde i najmanje selo ima svoju istoriju. Svaki pedalj nekadašnjeg Panonskog mora, svaki njegov zlatni talas važan je deo vojvođanske baštine. Ni 244 strane luksuznog dvojezičnog izdanja Hello! Travel – Vojvodina nisu mogle da pokriju sve njene lepote i atrakcije, ali ova mala enciklopedija svakako zaslužuje da se nađe u svačijoj kućnoj biblioteci. Novi magazin u izdanju „Color Press Grupe“ otkriće vam mnoge tajne severne pokrajine.

“Volim je od štala do neba, od blata do pšenice,
toplu od ciganskih gudala i blagdanskih očenaša,
vršidbenu i zadušničku, smeđu kao devojačke pletenice,
tu zemlju čardaša, čaša i bezemljaša,
gde su služili bdenija i ljude za glavu skraćivali,
gde su starice tepale i pragove branili golim šakama,
pa su je brali i jeli rukama, pa su crkavali i živeli,
pa su je voleli ljudi, i kleli, i psovali, i plakali –
tu Vojvodinu bogomojačku, i bezbožničku, i ivnsku,
belju od jaganjaca, crnju od paljevina,
tu Vojvodinu svetonikoljsku, velikogospojinsku,
kad se lumpovalo od Vršca do Temišvara, Sombora i Segedina,
pa niko nije imao u brkovima gustu pesmu kao taj narod
robijaški i prvomajski, razbijenih temena i zuba,
ta Vojvodina ašova, britvi, molitvi i šamara,
zarasla u želje, u laž, u borbu, u izdajstvo, u ljubav…
Volim je, jer svi smo široki i obični kao ova ravnica,
jer smo i veliki i prokleti na ovim zelenim travama,
i milioni rumenih suludih zvezdanih ptica
večito će lepršati nad našim umornim glavama…”
Miroslav Antić, Vojvodina

Iako se ime Vojvodine u kontinuitetu koristi od 1848. godine, naziv ima dublje istorijsko poreklo, jer je još 1690. Srbima u Habsburškoj monarhiji bilo priznato pravo na vojvodu i zasebnu teritoriju, vojvodinu. Prostire se u Panonskoj niziji i geografski pripada srednjoj Evropi. Tri regiona – Bačku, Banat i Srem – danas naseljava oko dva miliona stanovnika.

Pored kulturno-istorijskih spomenika, dobro očuvanih verskih objekata, dvoraca i arhitektonskih čudesa, akcenat u magazinu je i na bogatoj turističkoj ponudi Vojvodine. Potencijali su ogromni, ali, čini se, nedovoljno iskorišćeni, mnogima čak i nepoznati. No, iz godine u godinu autentični ambijent privlači sve više ljudi sa svih meridijana, kojima lako prirasta za srce. Domaće turiste najviše interesuju manifestacije različitih sadržaja, od tradicionalnih lokalnih kao što su seoske slave ili berbe grožđa, do kulturno-zabavnih smotri. Salaši su uvek zanimljivi, kao i aktivan odmor, vinske i manastirske ture po Fruškoj Gori, i gastronomski spektakli sa mirisima i ukusima Vojvodine.

Turistički biseri idealni su kao vikend destinacije, mada se uvek možete zadržati i duže. Izbor je ogroman i šaren, to će vam biti jasno čim zaronite u zlatno Panonsko more. Eto, na primer, Beograd i Suboticu deli jedva dva sata vožnje, što je sitnica u odnosu na sve lepote koje krije ta idilična varoš. Pomenimo tek Gradsku kuću, jednu od najlepših u ovom delu sveta, potom Palić sa jezerom, koji je pre više od 170 godina počeo svoj turistički život, vinariju Zvonka Bogdana, živopisni Majkin salaš… Veseli Bunjevci sa severa Bačke pokazaće vam kako nastaje umetnost od slame, u tem Somboru uverićete se da je zaista svega na volju, a u Bečeju možete prisustvovati neverovatnom prirodnom fenomenu – cvetanju Tise, odnosno prvom i poslednjem danu života jednog pitomog insekta.

Magazin vam pruža i predloge kako da se upoznate sa vinskom tradicijom Fruške gore i otkrijete tajne prvog nacionalnog parka u Srbiji; da upoznate bajkovite Sremske Karlovce, gradić koji je sam po sebi raskošna riznica kulture i baštine; da prokrstarite romantičnim sokacima Srpske Atine i dunavskim kejom; da obiđete Koviljski rit i Gibraltar na Dunavu – Petrovaradinsku tvrđavu, sa čuvenim pijanim satom i Janikinim tamburašima. Da predahnete u centrima novosadske boemije i upoznate se sa monumentalnim zdanjima glavnog grada Vojvodine, buduće evropske prestonice kulture…

Ako se odlučite za Obedsku baru, možete usput svratiti i do najstarijeg kućerka u Sremu, u selu Ogar. Među vojvođanska bogatstva koja pucaju od zdravlja, pored Vrdnika, spada i čuvena banja u Slankamenu. Specijalni rezervat prirode Gornje Podunavlje, ritski kompleks i vredan mozaik vodenih i kopnenih ekosistema na teritoriji opština Apatin i Sombor, upisan je u Svetsku listu rezervata biosfere. Bačka je dobila ime po živpisnom Baču, u kome je još u 12. veku sagrađena prva tvrđava.

U karlovačkoj Kapeli mira 1699. godine prvi put u istoriji zaraćene strane sele su za okrugli sto. Kikinda ima višednevnu smotru posvećenu dežmekastom simbolu grada – bundevi, ali i mamuta Kiku, jedan od najbolje očuvanih ostataka pretka današnjeg slona. U Zrenjaninu, nekadašnjem Bečkereku, početkom prošlog stoleća gostovali su Bufalo Bil i Kalamiti Džejn sa svojom cirkuskom trupom. U Banatu su dom pronašli i divni Vršac, prirodni fenomen Deliblatska peščara, zaboravljeni gorostasi iz ravnica – vetrenjače, i poneka suvača…

Na Savi je smešten rezervat prirode rezervat Zasavica, u čijem se ekološkom nizu smenjuju vodeni i močvarni sistemi sa autohtonim domaćim vrstama životinja kao što su mangulica i pulin. U carskoj Mitrovici, majci svih gradova, čeka vas priča o jednoj od prestonica antičkog Rima, Sirmijumu, kao i ustanova velikog kulturnog značaja – Muzej Srema. Tu su i Šid, živopisni Erdevik sa svojom Kulenijadom, Ruma sa izletištem Borkovac… Na drugom kraju Vojvodine, u Banatu, možete posetiti Kovačicu sa čuvenom umetničkom kolonijom i majstorima naive ili kaštel Ečka kod Zrenjanina, a u južnobačkom okrugu, pored Bečeja, dvorac Fantast – pravo mesto za romantične duše koje žale što nisu rođene u vreme glamuroznih balova.

Ako je modre talase Panonskog mora zamenilo žuto klasje, onda su salaši – ostrva u ravnici, kažu u Turističkoj organizaciji Vojvodine. Panonske Nojeve barke, simboli pozitivne osame, izvorišta zdrave mentalne energije… Svet za sebe, koji danas doživljava svojevrsnu renesansu. Neki imaju đeram, u karuce pregnute čilaše ili stara konjska kola kao ukras dvorišta. U originalnom ambijentu, sa šarenim zidovima, nekad i uzidanim pećima od poda do plafona, uživaćete u domaćoj supi, rinflašju, pitama od razvučenog testa, štrudlama ili rezancima s makom, paprikašu, gulašu i – nema ovde dovoljno mesta da nabrojimo sve vojvođanske delicije.

U svakom gradu, varoši ili selu glavne uloge igraju autentične vojvođanske kuće, napravljene od iste zemlje kao i ravnica na kojoj stoje. Negde ih zovu švapske, negde su sremačke, negde mađarske – zavisi od mesta na kom se zadesite. Čućete, u svako doba godine, iz žita spremnog za košenje ili tek zaoranih njiva, zvuke tambure, koja prati neku setnu pesmu ili pak veseli bećarac. Teško je odupreti se tom primamljivom zovu, zar ne? Prosto ulazi i u dušu i u krv. Zato duboko udahnite, zaronite u zlatno more i uživajte u svakom izazovu Vojvodine, jedne i jedine.

“I danas, zemljo rodna, kad nisi bosonoga,
kad nisi gola beda, u dronjcima i plaču,
ti, što se moliš bogu, ti što pljuješ na boga,
ti što si dugovala i naplatila račun,
nazdravlje, diži čaše, razbij astale šakom,
zapevaj preko njiva, neka zabride kosti,
volim te što si prosta, sirova, divlja tako,
i tako mnogo luda, volim te, volim… oprosti.
Pevaj pijano, racki, mađarski, totski, vlaški,
preko dalekih njiva,
i voleću te uvek, krvavo moje i srećo nova,
jer se ne stidim tvog otegnutog govora i slanine i kudeljnih gaća,
od paorske sam krvi, psovki, radosti, snova…
Razdrlji prsluk i gutaj! Ja ovu zdravicu plaćam!”
Miroslav Antić, Vojvodina

Tekst: Snežana Ilić
Fotografije: Snežana Ilić, Color Press Grupa

BEZ KOMENTARA

OSTAVI KOMENTAR