Lepenski Vir, po kome je cela jedna mezolitska kultura dobila ime, predstavlja izuzetno značajno i po mnogo čemu posebno arheološko nalazište. Monumentalne kamene skulpture i svetilišta nastali su pre više od devet hiljada godina, ali i danas intrigiraju svet, bacajući novo svetlo na njegovu davnu prošlost

Lepenski Vir mi je oduvek bio nešto fascinantno. Nešto neopisivo značajno i veličanstveno, što nikad nismo dovoljno i na pravi način predstavili svetu. Ruku na srce, nismo ga ni sebi predstavili kako treba. Da nije bilo jednog genijalnog čoveka koji zaslužuje počasno mesto u istoriji arheologije, profesora Dragoslava Srejovića, poslednji ostaci tajanstvene kulture ne samo da bi zauvek nestali u Dunavu, već nikada ne bismo saznali ni da je postojala. A sve ovo vreme, sve ove milenijume, bila nam je tu, pod nogama. Pre ravno pola veka konačno nam se našla i pred očima. Najpre su se na koricama udžbenika za osnovnu školu, a potom i u raznim publikacijama širom sveta, pojavili čuveni lepenci kojima smo dali imena Praroditeljka, Danubius, Vila… Oni su najslavniji deo slagalice jedne od najstarijih ljudskih civilizacija i njene vrlo razvijene kulturne svesti. Prvi put sam se s njom upoznala na nekoj školskoj ekskurziji, krajem osamdesetih. Sećate se, verovatno, onih krstarenja do Đerdapa na hidrogliseru Raketa? Još tada sam smatrala da svaki učenik mora da poseti Lepenski Vir i da svaka osnovna škola u ovoj zemlji treba da organizuje izlete do tog mesta, možda najvažnijeg na mapi naše kulturno-istorijske baštine, bez obzira na večno i bolno pitanje koliko o njoj vodimo računa. Jer, to nije tek neka druga priča… Ne. To je naša priča. Kada sam prvi put posetila praistorijsko nalaziše u srcu rezervata prirode i nacionalnog parka Đerdap, lokacija je bila prekrivena nadstrešnicom od salonit ploča i morali ste da sagnuti hodate pored pronalazaka omeđenih tankom žicom i obeleženih brojevima kao neko mesto zločina. Oko mene su stajale replike kamenih skulptura ribolikih lica, gledala sam u skelet čoveka starog više od sedam i po hiljada godina… Prizori koji su mi i danas u glavi. Sada se, srećom, sve to čuva u modernom centru sa kontrolisanom temperaturom, na kojem, moram priznati, može da pozavidi i mnogo bogatiji svet.

Da ponovim čuvene reči Plinija Starijeg, rimskog istoričara i pisca – veličanstveno je stajati na obali Dunava… Često ga citiram u svojim dunavskim reportažama. Ova velika reka i Đerdap su komore istog srca, i jedna bez druge ne bi mogle da funkcionišu. Oduševljenje lepotama i bogatstvom najveće evropske klisure probojnice, ali i strahopoštovanje pred silama Majke Prirode, tvorca svega živog, krajnje su tačke na skali kojima se meri ono što prostrani nacionalni park izaziva u ljudima. Podsetiću još jednom, ovo je najveći arheološki muzej na otvorenom starog kontinenta, svojevrsni vremeplov kojem su tesne sve istorijske knjige. Hidroelektrana Đerdap, koja je prošlog leta proslavila pedeseti rođendan, ukrotila je brzu vodu punu virova i omogućila industrijski napredak, ali je, s druge strane, potopila mnogo gradova, sela, ostrva. I mnogo istorije. Neprocenjivi svedoci naše daleke prošlosti zauvek su nestali u mutnim dubinama. Međutim, jedan mu je odoleo. Kada je, tokom obilaska terena za izgradnju veštačkog jezera 1965. godine, sa desne obale Dunava u Đerdapskoj klisuri izronila civilizacija na koju je Zemlja odavno zaboravila, promenila su se mnoga dotadašnja istorijska pravila. Lepenski Vir je, bez sumnje, jedno od najznačanijih svedočanstava o praljudima koje se svrstava među najstarija urbana naselja na svetu, a spektakularno arheološko nalazište mnogi stručnjaci smatraju i kolevkom Evrope. Jer, upravo tu, pored Dunava, još pre deset hiljada godina živeo je miroljubiv narod koji se klanjao moćnoj reci i njenim božanstvima koje je predstavio na monumentalnim skulpturama od peščara.

Praskozorje civilizacije pored Dunava

Prva naseljavanja Đerdapa dešavala su se u vreme kada oblici kulture starijeg kamenog doba delimično nestaju i kada se broj ljudskih zajednica na ovom prostoru značajno povećao. Naselja su nicala i van pećina, na niskim dunavskim terasama i ostrvima, u blizini vode i drugih prirodnih resursa. Kasnije su se pretvorila u veće naseobine, građene po utvrđenom obrascu, redu i rasporedu.

3

Buđenje kulture Lepenskog Vira i uspostavljanje njene svojevrsne umetnosti počinje oko sedam hiljada godina pre nove ere. Najveća klisura Evrope odvajkada je predstavljala svet za sebe, a posebno u ranom holocenu, kada su opustela sva okolna ravničarska područja. U tom svetu velika reka se neposredno vezuje za razigrani planinski reljef, zbog čega se na malim rastojanjima naglo menjaju nadmorske visine, a otuda se na ograničenim prostorima sučeljava i po nekoliko ekoloških zona. Bezbroj mikroekoloških staništa, raspoređenih u spratove između reke i obližnjih planinskih površina, omogućava da se brzo na kratkom putu nađe sve što je potrebno za život: u vodi obilje ribe, na obali raznovrsne stene i minerali, u šumi divljač, drveće i gorivo. Ova prirodna bogatstva još više su se uvećala u prvim stolećima sedmog milenijuma stare ere, kad je otopljenje klime na početku boreala izazvalo novo bujanje vegetacije, a čoveku omogućilo stalni boravak na otvorenom.

Jedini materijal za arhitektonsko stvaralaštvo kojim je populacija Đerdapa raspolagala u trenutku naseljavanja prostorno ograničenih dunavskih terasa bio je naviknutost na pećinski prostor u vidu polulopte ili polulevka sa ukošenim zidovima i svetlošću koja se od ulaza probija prema suženom, mračnom dnu. U svim fazama ove kulture gradila su se isključivo staništa čije su osnove izvedene iz kruga ili trougla (zarubljeni kružni isečak) sa krovom koji neposredno naleže na osnovu. To znači da je populacija živela u trapezoidnim staništima u obliku šatora i da je stambeni prostor uvek shvatala kao pećinu.

Na Lepenskom Viru se u periodu od 6500. do 4500. godine pre nove ere izdvajaju četiri osnovne faze razvoja. Prve tri predstavljaju lovosakupljačke zajednice, dok se u četvrtoj pojavljuju zemljoradnici i stočari. A počelo je nakon što su, na prelasku iz sedmog u šesti milenijum stare ere, na Balkan stigli novi narodi sa istoka, koji su sa svojim znanjima o poljoprivredi i stočarstvu za svega nekoliko generacija promenili sliku đerdapskih naselja i duhovni svet. To se događalo kada je civilizacija doživela takozvanu neolitsku revoluciju, a maleno selo pored Dunava dobilo sve odlike kulture Starčeva, koja se kasnije proširila na ceo Balkan i južnu Panoniju. Život na Lepenskom Viru zamro je oko 4500. godine pre nove ere, kada su stanovnici verovatno krenuli u potragu za većim obradivim površinama. Njihov nestanak i dalje intrigira brojne lovce na misterije.

A to naselje neolitskih ribara i lovaca, središte jedne od najsloženijih kultura praistorije, bilo je smešteno na desnoj obali Dunava, nedaleko od Donjeg Milanovca i sela Boljetin, sa pogledom na planinski vrh neobičnog i pomalo zastrašujućeg oblika, koje i danas vidimo na rumunskoj strani. Lokalitet je ime dobio po rečnom viru i jedino se on od svih praistorijskih naselja na Dunavu odlikuje jedinstvenim nalazima i neprekidnim trajanjem kroz vekove. Tokom iskopavanja otkriveno je sedam faza naselja i 136 objekata, izgrađenih pre 9.000 godina. Planski građena staništa, svetilišta, alatke od kostiju, kamena i rogova, nakit i skulpture od peščara koji su se ukazali pred naučnicima promenili su sliku o mlađem kamenom dobu Evrope, a samim tim i sve što se do tada znalo o dalekoj istoriji.

Otkriće koje je iznenadilo svet

Kada je 1965. godine otkriven ovaj mali lokalitet i kada je profesor Dragoslav Srejović počeo sa iskopavanjima na niskoj dunavskoj terasi, niko nije ni slutio da je to mesto u bespuću Đerdapa nekada bilo centar jedne blistave, napredne kulture, koja se prostirala u radijusu od svega desetak kilometara. Spomenici pronađeni ispod naselja iznenadili su ceo svet, a pored brojnih staništa otkriveni su i grobovi koji dokumentuju čudne pogrebne rituale, obilje majstorski izgrađenih alatki, raznovrstan nakit, pločice sa urezanim znacima sličnim pismu i brojevima, i naravno – monumentalne skulpture od kamena. Odmah se moglo ustanoviti da su sve ovo ostvarenja od pre 5300. godine pre nove ere, što je značilo da su ribolovačko-lovačke zajednice koje su naseljavale potkovičastu terasu pokraj Lepenskog Vira prve u Evropi uspostavile složene privredne i društvene odnose, prve ostvarile arhitekturu osobenog stila i prve modelovale skulpture od džinovskih oblutaka. Kada se pojavio na arheološkoj karti Evrope, lokalitet je obeležen kao izuzetno značajan, ali je ostao usamljen kulturni centar. Njegovi spomenici, tako neobični i zagonetni, tada su samo ukazivali da u budućnosti treba očekivati još sličnih otkrića koji će učiniti razumljivim sve ono što se vekovima događalo ovde pored Dunava.

U narednim godinama ta očekivanja su i realizovana. Zahvaljujući intenzivnim istraživanjima obala reke, do 1971. godine otkriveno je još desetak naselja iz istog razdoblja (Hajdučka vodenica, Padina, Vlasac, Ikoana, Kladovska skela). Pronalsci su pokazali da Lepenski Vir treba smatrati središtem posebne i dugotrajne kulture koja se danas u arheologiji s pravom naziva kultura Lepenskog Vira. Njena kolevka je Đerdap, a njeni tvorci su potomci evropske populacije iz razdoblja starijeg kamenog doba. To su bili visoki ljudi, širokog kromanjonskog lica i robusne građe. Pred kraj ledenog doba, otprilike 20 hiljada godina pre nove ere, zajednice ove civilizacije nastanile su đerdapske pećine i u njima živele narednih 13 vekova. Promena klime omogućila je život pod vedrim nebom, ali je faktor izolacije taj život učinio veoma složenim.

DSC_0273bb

Prva naselja podizana su na niskim izolovanim terasama koje po dužini preseca Dunav, a po širini zatvaraju strme padine okolnih brda. Zbog toga je teritorija koju u toku godine ekonomski koristi jedno naselje bila ne samo mala, već i strogo ograničena. Svaka od teritorija posedovala je obilje vode, ogreva, divljači i jestivih plodova. Međutim, sva ova bogatstva ne bi bila dovoljna da obezbede dug život u jednom naselju. Ljudske zajednice u đerdapskom području nisu mogle da osiguraju egzistenciju preuzimanjem prirodnih dobara, već samo uspostavljanjem novog privrednog i socio-kulturnog sistema. A on je formiran postupno. Na konačno uobličavanje ove kulture, osim izolacije, presudno je uticao i priraštaj stanovništva, odnosno uvećanje obima zajednica. To jasno pokazuje strukturu svih naselja koja su otkrivena na Lepenskom Viru.

Na osnovu broja staništa i nekropola u najstarijem naselju može se pouzdano zaključiti da se zajednica koja je u njemu živela sastojala od tri do četiri biološke porodice, ili najviše od dvadesetak članova. Ova usklađenost prouzrokovala je privredno-društveni imobilizam, zbog čega se u najstarijoj fazi kulture Lepenskog Vira još ne zapažaju pojave koje bi je bitnije razlikovale od ostalih istovremenih kultura Podunavlja. Malobrojnost, ograničenost komunikacija i svođenje ekonomski eksploatisane teritorije na neposrednu okolinu naselja nužno uspostavljaju odnose koji se zasnivaju na učešću svih odraslih članova zajednice u radu i korišćenju dobara, jednakim obavezama i pravima, na solidarnosti koja je neprijateljski raspoložena prema svakom autoritetu i svim individualnim težnjama. Zbog toga je struktura naselja bila neartikulisana; pokojnici su sahranjivani bez određenog reda, a sve sirovine dobijale su se iz najbliže okoline.

Sasvim drugačiju sliku života pruža naselje iz naredne faze, koje se sastojalo od dvadesetak staništa i imalo je najmanje stotinak žitelja. Ovaj broj više nije odgovarao veličini i odlikama terena na kojem se živelo, pa su bili primorani da potraže druga rešenja. Iz napora da se nađe izlaz iz teške situacije nastalo je posebno privredno, društveno i ideološko ustrojstvo kulture Lepenskog Vira. Uvećanje obima primarne zajednice ispraćeno je nizom novih pojava. Staništa se više ne grade proizvoljno, već po utvrđenom obrascu. Njihove osnove su precizno određene i uvek imaju oblik zarubljenog kružnog isečka pod uglom od 60 stepeni. U središtu naselja nalazili su se prostrani trg i velika kuća, a staništa oko njih su bila pravilno poređana. Pokojnici se od tog vremena sahranjuju van naselja. Samo pojedinci, uglavnom oni koji su doživeli duboku starost, sahranjivani su na trgu ili iza pravougaonih ognjišta pravljenih od teških kamenih blokova. Svakodnevni život stanovnika sastojao se od raznovrsnih aktivnosti. U onim vezanim za zadovoljenje ekonomskih potreba korišćen je alat od kamena, kostiju velikih papkara, jelenskih rogova, očnjaka. Imali su oružje za lov i ribolov – sečiva, udice, razne projektile, potom oruđe poput noževa, dleta, šila, ali i alatke za rad u prirodi – sekire, motike, batove. Harmonija između ambijenta i arhitektonskih normi postignuta je pomoću mera koje se ne nalaze nigde u prirodi. Arhitektura Lepenskog Vira ima u sebi nečeg izrazito matematičkog, jer se u svim njenim formama oseća prisustvo konkretnih linija i određenih brojeva, prožetih mistikom.

O čemu li je razmišljao Lepenac dok je stajao na obalama bistre, zdrave reke, i gledao njemu tada jedini poznati svet? Da li se, u ona davna vremena, jednostavno osećao srećnim što je mogao  nesmetano da uživa u ribolovu ili da šeta šumama u kojima je shvatao da je neotuđivi deo prirode? Hoćemo li ikada pojmiti kakve je sve sile video u stenovitom vrhu planine sa one strane Dunava, koji već eonima spaja nespojivo?… Kultura lepenskog čoveka stara je hiljadama godina, a mi smo za nju čuli tek pre pola veka. I premalo smo o njoj do sada saznali.

12

Da bi se izvori hrane i sirovina iskoristili u dovoljnoj meri i u pravo vreme, podizani su sezonski logori. Sve to dovodi do podele rada. Određeni broj članova zajednice činio je mobilnu grupu, ali se i ona delila na podgrupe specijalizovane za lov na određene vrste divljači, na nalaženje sirovina ili za sakupljanje plodova. Članovi statičnog dela zajednice (verovatno žene i deca) takođe su imali svoja zaduženja. Ovakva podela rada u okvirima neproizvođačke ekonomike ne dovodi do sticanja privatnog vlasništva, već do isticanja sposobnosti pojedinaca. Pogrebni rituali pokazuju da se u to vreme formiralo društvo u kojem su neki uživali privilegije i dobili trajno poštovanje i posle smrti. Takva hijerarhija mogla je da se zasniva samo na posedovanju znanja i sposobnosti koje imaju vitalan značaj za sve. Smisao za određene vrste poslova, posvećenost u tajne prirode ili umeće da se pronađu novi izvori hrane i sirovina verovatno su utvrđivali autoritet pojedinaca i obezbeđivali im povlašćen položaj. Složenost odnosa u okviru manje rodovske zajednice podrazumeva i uspostavljanje brojnih tabua koji se članovima nameću obrednim ceremonijama ili obrazlažu mitovima. Stoga u kulturi Lepenskog Vira način privređivanja prati i religijsko-magijska praksa i za nju vezana umetnost. Da bi svi delovi društva solidno funkcionisali, bilo je neophodno da svaki pojedinac obavlja dužnosti kako treba. Ovo se moglo postići jedino restriktivnim metodama, odnosno nekim autoritetom. Na osnovu arheoloških dokumenata može se zaključiti da je u Lepenskom Viru taj autoritet bila religija.

Riboliki idoli i sveta planina

U naseljima su otkriveni i brojni sakralni predmeti. Monumentalne kamene skulpture pronađene u kućnim svetilištima svakako su ikonografska ilustracija jednog složenog mita. Postavljane iz generacije u generaciju pored ognjišta, zalivane krečnjačkim malterom u podove, ovi idoli od džinovskih oblutaka, od peščara krupnog zrna na kojem su najčešće modelovane ljudske glave, ribe, jeleni ili zagonetne arabeske, bile su svetinje koje su članovima zajednice otkrivale velike istine o svetu i određivale ponašanje. Preko oblutaka koji nastaju i žive u velikoj reci kraj naselja svi se povezuju sa osnovnim i večitim elementima svoje životne sredine – sa vodom i kamenom. Verovatno se mislilo da se iz oblutaka, kao iz nekog velikog praiskonskog jajeta, sve rađa, na prvom mestu ribolika bića – praroditelji, i životinje koje obezbeđuju opstanak. Glavni elementi mita su istovremeno i simboli za vodu, kamen, vatru, životinje. Tako su ove skulpture trajno osigravale bezbednost zajednicama i sprečavale da se one narušavaju. Prema onome što prikazuju, mogu se podeliti na figuralne, sa predstavama ljudskog lika, i ornamentalne, dekorisane motivima meandra, riblje kosti i pletenice. Najčešće je jasno oblikovana jedino glava, i to njena osnovna obeležja – lukovi obrva, uši, dug nos i velika usta. Dominiraju krupne oči kao kod ribe na koju su stanovnici bili najupućeniji zbog  ishrane. Akcentovanje pojedinih crta lica uspostavlja vezu između naturalističkog i ekspresionističkog stila. U svetilištima su pronađeni obluci čije su površine prekrivene zamršenim živim brazdama, koje se spajaju, prekidaju, pa opet iznenada pojavljuju.

Prema doktoru Srejoviću, religijska verovanja stanovnika ove drevne civilizacije skrivena su u njihovoj arhitekturi i umetnosti, kao i u obredima, pa se iz njih moraju i rekonstruisati. Ipak, u tu religiju se ne može steći konačni uvid. Na osnovu istraživanja i poznavanja drugih prastarih kultura došlo se do zaključka da je u Lepenskom Viru izuzetno bitan bio kult ognjišta i vatre, zatim kult predaka i, veoma verovatno, kult Sunca. Srejović je protumačio smisao postavljanja oblutka u konstrukciju kuće kao simbolično unošenje dva osnovna elementa prirode u dom: kamena i vode, preko kamena oblikovanog dejstvom vode. Stanovnici Lepenskog Vira bili su upućeni pre svega na Dunav i na stenovite obale oko njega, pa su zato te elemente smatrali svetim. Za njih je zapad bio strana smrti, a ukrasi koji pokrivaju donje delove žrtvenika skriveni su iz razloga što se odnose na nešto što leži ispod tla, na svet mrtvih i ponoćno sunce koje ga obasjava. Veza s tim svetom ostvaruje se kroz trouglaste ukrasne konstrukcije raspoređene uz ognjište. Pretpostavlja se da je svaki trougao predstavljao zamenu za jednog pretka i jedan grob. Lepenci su verovali u veliku magijsku i religijsku moć oblutaka koja svoj pandan ima u veri drevnih Kineza i Egipćana u moći skrivene u kamenu. Oblutak je bio fetiš, totem, pupak sveta. Međutim, nije svaki imao takav status, već samo oni sa posebnih mesta i naročite građe. Bili su to veliki obluci žućkaste boje koji se nisu mogli naći kraj obale, već u planinskom delu, na izvoru Boljetinske reke.

dsc_0931

Oblutak se pretvarao u skulpturu tehnikom iskucavanja i klesanjem u plitkom reljefu, poput drvoreza. U svetilištu su ugrađivana po dva obrađena oblutka, skulptura i žrtvenik. Svi su izvorni i originalni. Po Dragoslavu Srejoviću, umetnici iz Lepenskog Vira su prvi u istoriji prikazali ljudsku glavu u prirodnoj ili natprirodnoj veličini, i to u tvrdom materijalu. Njihova dela su najstarije monumentalne skulpture od kamena, slične onima koje će nastati mnogo kasnije u Mesopotamiji i Egiptu. Sveti kamen je vekovima zauzimao značajno mesto u tradicionalnoj kulturi Đerdapa i celog Podunavlja, ne samo u religijskoj praksi, već i u svakodnevnim aktivnostima.

U razdoblju kad religija i umetnost dolaze do najvišeg uspona, pripitomljene su neke vrste životinja i kultivisane su divlje žitarice. Ovo su dve glavne tekovine neolitske revolucije koja je presudno uticala na razvoj kultura u Podunavlju. U Lepenskom Viru do njih nije došlo slučajno, jer su bile rezultat istrajnog posmatranja prirode, sistematizovanih znanja, brižljivog odabira i dugotrajnog negovanja određenih vrsta flore i faune. U naseljima su nađeni razni predmeti na kojima su ugravirane zagonetne predstave i znaci, slične koordinatnom sistemu, skicama predela, slovima i brojevima. Njihov smisao verovatno će zauvek ostati tajna. Jednoobraznost koja odlikuje sva svetilišta i kamene skulpture pokazuje da su u mlađoj etapi Lepenskog Vira predačka znanja bila objedinjena. Iz tih razloga svetilišta treba posmatrati i kao neku vrstu naučnih laboratorija. I sam profesor Srejović, svestrani naučnik i stručnjak za antički Rim, govorio je da je arheologija u stvari priča o izgubljenim saznanjima koje treba izučiti na umetnički način, te da je ono što mi poimence pamtimo i učimo samo mali odsečak ljudskog trajanja.

Na osnovu celokupne arheološke građe može se pouzdano utvrditi da je proteklo nekoliko stoleća pre nego što su Lepenci počeli da se bave zemljoradnjom i stočarstvom. Situacija koja je ranije uspostavljena u društvenim odnosima, načinu privređivanja i religijskoj praksi, vekovima se nije bitnije menjala. Posle neolitske revolucije, na zemljoradnji i stočarstvu počela je da se temelji kultura naredne epohe – mlađeg kamenog doba. Koji su sve faktori uticali na to da se ova situacija izmeni, još nije dovoljno jasno. Ali, jedno je izvesno: prve zemljoradničke zajednice formiraju se u vreme kada ranije ostvareni uspesi u pripitomljavanju životinja i kultivisanju biljaka izlaze iz ritualnog konteksta, u trenutku kad oni postaju opšta, svima pristupačna dobra. Tada se, međutim, ukidaju tradicionalni društveni odnosi, nestaje monumentalna umetnost, ruši se stari mit, a sa njim i kultura Lepenskog Vira.

Impozantni Centar za posetioce

Kako se lokalitet nalazio u zoni koja je trebalo da bude potopljena vodama akumulacionog jezera hidroelektrane Đerdap, ostaci su izmešteni na novo mesto u neposrednoj blizini, udaljeno od prvobitnog za oko sto metara u pravcu severozapada, i izdignuto za nešto više od 29 metara. Ovaj izuzetan konzervatorski poduhvat, premeštanje ostataka kuća i svetilišta, izvršio je tokom 1970. i 1971. godine Republički zavod za zaštitu spomenika kulture. U potpunosti je rekonstruisana i konfiguracija terena na kojem je Lepenski Vir ležao, zadržana je ista orijentacija u odnosu na strane sveta i na slikoviti planinski masiv Treskavice na suprotnoj strani Dunava. Pokretni arheološki predmeti se od trenutka otkrića čuvaju u zbirci u Narodnom muzeju u Beogradu, a nekoliko replika može se videti i u Arheloškom muzeju Đerdapa u Kladovu. U junu 2011. godine, na mestu nekadašnjeg muzeja, otvoren je savremeni Centar za posetioce, zdanje koje kada se posmatra sa reke izgleda zaista impresivno. Kuriozitet je da se do njega može doći i brodom. Dragoslav Srejović, čovek koji je nam je otkrio Lepenski Vir, nažalost nije doživeo da vidi neverovatni beli kompleks koji se uzdiže nad Dunavom.

Pored samog lokaliteta koji je centralni eksponat muzeja, u ovoj zgradi je moguće videti i stalnu postavku. Ona prezentuje mezolit i neolit Lepenskog Vira, sa preko 100 predmeta – oruđa i alatki, nakita, žrtvenika, keramike, grnčarije, nekoliko savršeno očuvanih kostura, a uključuje i rekonstruisane metode sahranjivanja i hologramsku rekonstrukciju kuća pronađenih na lokalitetu. Skriveni iza stakla, u posetioce nemo zure Praroditeljka, Danubius, Dunavska vila, Rodonačelnik, Adam, Sirena i druga stvorenja iz zagonetne mitologije Lepenskog Vira, čuvajući u izrazima svojih ribolikih lica tajne postanka i nestanka davno iščezlih ljudi koji su ih isklesali.

Tekst i fotografije: Snežana Ilić (uz navode iz knjiga Dragoslava Srejovića, arhivski materijal Narodnog muzeja u Beogradu i druge izvore)

BEZ KOMENTARA

OSTAVI KOMENTAR